Ścieżka SMART – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)

Jest to nowy rodzaj projektów, w których łączy się różne moduły i tworzy się kompleksowy projekt rozwoju firmy w oparciu o różne działania (np. B+R, wdrożenie innowacji i cyfryzacja). Na ten program rząd przeznaczy najwięcej pieniędzy z funduszy UE. Operatorzy programu – PARP dla MŚP i NCBiR dla dużych przedsiębiorstw.
W tym programie pierwszy raz występuje mechanizm dotacji warunkowej. Co ważne warunek zwracania bądź nie części dotacji dotyczy tylko i wyłącznie części związanej z wdrażaniem innowacji. Chodzi głównie o inwestycje w nowe zakłady, technologie czy wdrażanie nowych produktów. Nie dotyczy działań proekologicznych, badawczych i pozostałych.
| Terminy | 7 lutego – 12 kwietnia 2023
30 marca – 15 czerwca 2023 9 sierpnia – 31 października 2023 |
| Dla kogo | MŚP, duże przedsiębiorstwa, konsorcja MŚP, cała Polska |
| Wartość projektu | Do 100 000 000 zł
10 678 000 000 PLN – pula środków w konkursach |
| Dofinasowanie | Różne ze względu na poszczególne Moduły:
Wdrożenie innowacji – dotacja częściowo zwrotna (warunkowa) – minimum 15% maximum 63%. Maksymalna dotacja = mapa pomocy publicznej x 90% (np. podkarpackie – małe przedsiębiorstwa 70% x 90% = 63%) Moduł B+R – dotacja – 45-80% Moduł Cyfryzacja – dotacja – do 80% Moduł Zazielenienie Przedsiębiorstw – dotacja – do 80% Moduł Internacjonalizacja – dotacja – do 80% Moduł Kompetencje – dotacja – do 80% |
| Cel | Kompleksowy rozwój przedsiębiorstwa poprzez wdrożenie nowych technologii, realizację prac B+R, cyfryzację i robotyzację, internacjonalizację oraz wdrażanie technologii przyjaznych środowisku. W ramach ścieżki SMART planuje się rozwój firmy w wieloletniej perspektywie. Obowiązkowy jest co najmniej jeden z dwóch modułów – Wdrożenie innowacji lub realizacja prac B+R. Pozostałe moduły są fakultatywne. Dotacją bezzwrotną na zasadach podobnych do dotychczasowych są objęte wszystkie moduły za wyjątkiem wdrożenia innowacji.
Wdrożenie innowacji to np. budowa nowej fabryki lub nowej linii technologicznej. |
| Koszty kwalifikowane | W ramach wdrożenia innowacji, infrastruktury B+R oraz zazielenienia przedsiębiorstw:
· nieruchomości zabudowane i niezabudowane · nabycie albo wytworzenie środków trwałych innych niż nieruchomości wraz z kosztem instalacji i uruchomienia (nowe, używane?) · nabycie robót i materiałów budowlanych · nabycie wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz innych praw własności intelektualnej (wykorzystywane wyłącznie w przedsiębiorstwie, podlegają amortyzacji, nabyte na warunkach rynkowych, stanowią aktywa przedsiębiorcy i pozostaną w jego przedsiębiorstwie przez co najmniej 3 lat od zakończenia realizacji projektu) · usługi doradcze dotyczące wdrożenia i inne W ramach prac B+R · prace B+R – pracownicy · prace B+R – usługi · koszty bezpośrednie (np. amortyzacja, dzierżawa infrastruktury B+R, koszt budowy prototypu, usługi doradcze) · prace B+R – koszty ogólne (ryczałtem) W ramach cyfryzacji: · roboty i automaty przemysłowe · oprogramowanie IT dla produkcji oraz inne · usługi doradcze związane z wdrożeniem W ramach internacjonalizacji · targi · promocja · usługi doradcze itp.. W ramach zazielenienia dodatkowo: · OZE |
Kredyt Ekologiczny – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)
Kredyt ekologiczny to nowe działanie ze środków funduszy UE. Mechanizm tego działania będzie analogiczny do znanego Kredytu na innowacje technologiczne. De facto jest to dotacja, jedyną różnicą jest konieczność pozyskania promesy kredytowej od banku komercyjnego przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.

Kredyt ekologiczny będzie mógł zostać przeznaczony na przedsięwzięcia związane z szerokorozumianą energooszczędnością lub zmianą źródeł wykorzystywanej energii na bardziej ekologiczne.
Inwestycje będą mogły dotyczyć w szczególności modernizacji infrastruktury (linii technologicznych, budynków) oraz zakupu lub modernizacji instalacji OZE w celu znaczącej redukcji zużycia energii (np. elektrycznej, gazowej) w danym przedsiębiorstwie. Wspierane będą także przedsięwzięcia obejmujące wdrażanie nowych lub ulepszonych produktów, które w powiązaniu ze zmianą procesów pozwolą na osiągnięcie poprawy efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego.
Operatorem programu jest Bank Gospodarstwa Krajowego – BGK
| Terminy | 17 maja – 17 sierpnia 2023
1 sierpnia – 21 listopada 2023
|
| Dla kogo | MŚP + duże do 3000 pracowników, cała Polska |
| Wartość projektu | Brak konkretnych danych, wartość kosztów kwalifikowanych może być analogiczna do Kredytu technologicznego (ok. 10 mln. zł)
666 000 000 PLN – pula środków w konkursach |
| Dofinansowanie | Dotacja bezzwrotna
Poziom dofinansowania zgodnie z mapą pomocy publicznej. Dla przedsiębiorstw z Polski wschodniej: 50% – duże (do 3000 pracowników) 60% – średnie 70% – mikro, małe Dla pozostałych województw dotacje będą odpowiednio niższe, tak jak w ubiegłych latach. |
| Cel | Celem działania jest wpieranie przedsiębiorstw w transformacji zwiększającej ich efektywność energetyczną poprzez modernizację infrastruktury, w tym również poprzez inwestycje w nowe lub ulepszone produkty lub procesy.
W ramach działania przedsiębiorcy będą mogli realizować inwestycje na rzecz szerokorozumianej efektywności energetycznej, w tym związane z energooszczędnością lub zmianą źródeł wykorzystywanej energii na bardziej ekologiczne. Wsparcie publiczne stanowi premia ekologiczna – dofinansowanie stanowiące refundację części kapitałowej kredytu ekologicznego przeznaczonego na pokrycie kosztów kwalifikowanych, poniesionych przez beneficjenta na realizację powyższej inwestycji. Program ma ten sam mechanizm finansowania co kredyt technologiczny, poniżej przedstawiam kolejność działań oraz plan przepływów finansowych BGK – Bank Komercyjny – Przedsiębiorca:
|
| Koszty kwalifikowane | Koszty kwalifikowane nie są obecnie doprecyzowane ale należy przypuszczać, że będą to:
· nieruchomości zabudowane i niezabudowane · nabycie albo wytworzenie środków trwałych innych niż nieruchomości wraz z kosztem instalacji i uruchomienia · nabycie robót i materiałów budowlanych · nabycie wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz innych praw własności intelektualnej (wykorzystywane wyłącznie w przedsiębiorstwie, podlegają amortyzacji, nabyte na warunkach rynkowych, stanowią aktywa przedsiębiorcy i pozostaną w jego przedsiębiorstwie przez co najmniej 3 lat od zakończenia realizacji projektu) · usługi doradcze dotyczące wdrożenia i inne · OZE |
Automatyzacja i robotyzacja – Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW)

Automatyzacja i robotyzacja to nowy priorytet w funduszach unijnych. Pilotażowo rząd zrealizował dwa podobne działania – Przemysł 4.0 w roku 2021 oraz Robogranty (dla branży meblarskiej) w roku 2022. Zasadniczą różnicą będzie umożliwienie również automatyzacji w ramach działania (ostatnio dopuszczono tylko robotyzację wg. definicji z ustawy o rachunkowości) oraz dotacja (warunkowo zwrotna) na zasadzie pomocy publicznej do 3 milionów złotych.
| Terminy | III KW 2023 |
| Dla kogo | MŚP, Polska Wschodnia (w tym część województwa mazowieckiego – nowość!) |
| Wartość projektu | Dotacja do 3 000 000 zł zatem wartość projektu – koszty kwalifikowane – do ok. 5 000 000 zł w zależności od wielkości przedsiębiorstwa, intensywności wsparcia.
450 000 000 PLN – pula środków w działaniu |
| Dofinasowanie | Do 85%
Pomoc publiczna – dla części inwestycyjnej 60% (średnie) lub 70% (małe) Do 3 000 000 zł |
| Cel | Wsparcie jest przeznaczone na przeprowadzenie procesu transformacji przedsiębiorstwa w kierunku Przemysłu 4.0. Wsparciem zostaną objęte kompleksowe projekty MŚP na rzecz automatyzacji i robotyzacji procesów obejmujące:
· Przeprowadzenie audytu technologicznego/diagnozy dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstwa, tj. wskazanie procesów produkcyjnych, usługowych lub biznesowych, które mogą podlegać automatyzacji /robotyzacji, oraz opracowanie mapy drogowej transformacji w kierunku Przemysłu 4.0 (mapa drogowa), tj. strategii wdrożenia procesu automatyzacji/robotyzacji i rozwoju przedsiębiorstwa w oparciu o te procesy. Przeprowadzenie audytu technologicznego i opracowanie mapy drogowej następuje przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Mapa drogowa stanowi załącznik do wniosku o dofinansowanie. · Wdrożenie działań wynikających z opracowanej mapy drogowej w przedsiębiorstwie, w szczególności: zakup automatów, robotów oraz innych maszyn i urządzeń, a także oprogramowania oraz usług doradczych i szkoleniowych niezbędnych do instalacji i obsługi ww. urządzeń. W ramach usług doradczych i rozwojowych otrzymuje się dotację bezzwrotną. W ramach wdrożenia robotów i automatów otrzymuje się dotację częściowo zwrotną: Dotacja jak dotychczas (60 – 70 % – w zależności od wielkości przedsiębiorstwa) Z tej dotacji 30 % jest bezzwrotne (18 – 21 %) 10 % jest zwrotne (6 – 7 %) 60 % jest warunkowo zwrotne. Warunki zwrotu lub zachowania części dotacji oraz poziomy rzeczywistego dofinansowania są analogiczne do dofinansowania modułu – części wdrożeniowej w ścieżce SMART. |
| Koszty kwalifikowane | Koszty związane z robotyzacją oraz automatyzacją przedsiębiorstwa tj.:
· koszty usług doradczych związanych z przeprowadzeniem audytu technologicznego/diagnozy dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstwa i opracowaniem mapy drogowej; · koszty usług doradczych niezbędnych do wdrożenia mapy drogowej; · nabycie środków trwałych, z wyłączeniem nieruchomości, tj. m.in. automatów, robotów oraz innych maszyn i urządzeń; · nabycie oprogramowania lub innych wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz innych praw własności intelektualnej. Oprogramowanie powinno bezpośrednio wspierać procesy wdrożenia automatyzacji lub robotyzacji, poprzez np. zaawansowane systemy informatyczne (narzędzia IT), technologie umożliwiające współpracę ludzi i robotów, systemy informatyczne służące optymalizacji produkcji, przeznaczone do obsługi urządzeń, sterowania tymi urządzeniami i komunikacji z nimi; · koszty robót i materiałów budowlanych, o ile są bezpośrednio związane z instalacją maszyn i urządzeń; · koszty usług szkoleniowych. |
Gospodarka o obiegu zamkniętym (GOZ) – Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW)

Gospodarka o obiegu zamknięty to kolejny, nowy priorytet w funduszach europejskich. Jest to de facto to model biznesowy, który minimalizuje zużycie surowców oraz powstawanie odpadów. Jej celem jest zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych i poziomu wykorzystania energii. Tworzy ona zamknięte pętle procesów, w których powstające odpady traktowane są jako surowce w kolejnych fazach produkcji. Takie działanie pomaga tworzyć zrównoważoną, niskoemisyjną i konkurencyjną gospodarkę. Wprowadzenie zmian w zakresie GOZ, nie tylko służy naszemu środowisku naturalnemu, ale wyróżnia firmę na rynku, zmniejsza koszty prowadzenia działalności oraz podnosi jakość świadczonych usług.
| Terminy | Rok 2023 |
| Dla kogo | MŚP, Polska Wschodnia (w tym część województwa mazowieckiego – nowość!) |
| Wartość projektu | Dotacja do 3 500 000 zł zatem wartość projektu – koszty kwalifikowane – do ok. 5 500 000 zł w zależności od wielkości przedsiębiorstwa, intensywności wsparcia.
450 000 000 PLN – pula środków w działaniu |
| Dofinasowanie | Do 85%
Pomoc publiczna – dla części inwestycyjnej 60% (średnie) lub 70% (małe) Do 3 500 000 zł |
| Cel | W ramach działania przewidziano dwuetapowe wsparcie kompleksowych projektów MŚP na rzecz wdrożenia modelu biznesowego GOZ-transformacji obejmujące:
Etap I – Opracowanie modelu biznesowego GOZ-transformacji Wsparcie obejmie opracowanie modelu biznesowego funkcjonowania przedsiębiorstwa w oparciu o założenia GOZ (model biznesowy GOZ-transformacji), którego elementami będą w szczególności: audyt przedsiębiorstwa i doradztwo, mające na celu ustalenie możliwych kierunków transformacji w nurcie GOZ, ustalenie potencjalnych możliwości współpracy z innymi przedsiębiorstwami w nurcie GOZ: · tworzenie i udział w łańcuchach dostaw; · wydłużanie życia produktu; · ekoprojektowanie; · przekształcenia produktu w usługę lub usługi; · tworzenie platform współdzielenia; · symbioza przemysłowa; · odzysk i ponowne wykorzystanie szeroko rozumianych odpadów. Etap II – Wdrożenie modelu biznesowego GOZ-transformacji Wsparcie obejmie wdrożenie działań wynikających z opracowanego modelu biznesowego GOZ-transformacji w przedsiębiorstwie, w szczególności: · zaprojektowanie i przeprowadzenie niezbędnych prac dostosowawczych; · zakup lub zaprojektowanie nowych technologii; · działania inwestycyjne, jak np. zakup bardziej przyjaznych dla środowiska maszyn; · szkolenia, przekwalifikowanie pracowników w celu wdrożenia nowego modelu biznesowego; W ramach działania otrzymuje się dotację bezzwrotną. |
| Koszty kwalifikowane | Finansowaniem zostaną objęte wydatki przeznaczone na opracowanie i wdrożenie modelu biznesowego GOZ-transformacji w przedsiębiorstwie, w szczególności:
Opracowanie modelu – I etap (maksymalna wartość dofinansowania: 150 000 PLN): · koszty usług doradczych niezbędnych do opracowania modelu biznesowego GOZ-transformacji; Wdrożenie modelu – II etap (maksymalna wartość dofinansowania: 3 500 000 PLN): · koszty usług doradczych niezbędnych do wdrożenia modelu biznesowego GOZ-transformacji; · nabycie albo wytworzenie środków trwałych innych niż nieruchomości zabudowane i niezabudowane; · nabycie oprogramowania i innych wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz innych praw własności intelektualnej; · koszty nabycia robót i materiałów budowlanych; · koszty usług szkoleniowych. |
Transformacja cyfrowa polskich MŚP – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)

Program dedykowany transformacji cyfrowej polskich MŚP. W pierwszej kolejności zostanie wyłoniony i zatwierdzony operator działania – Agencja Rozwoju Przemysłu. Ma to nastąpić do końca 2023 rok. W następnym roku rozpocznie się udzielanie wsparcia przedsiębiorcom, wnioski będą składane do ARP lub instytucji z nią współpracujących. Wymieniam ten program w działaniach na rok 2023 ponieważ większość przedsiębiorców jest zainteresowanych wdrażaniem takich systemów jak ERP dla produkcji czy systemy do e-handlu, a to będzie finansowane z tego działania
| Terminy | Od roku 2024 |
| Dla kogo | MŚP, cała Polska |
| Wartość projektu | Brak konkretnych danych, niewykluczone że będzie to pomoc de minimis a wielkość będzie zależna od maksymalnej kwoty wsparcia, która wynosi 200 000 euro (limit de minimis)
169 000 000 PLN – pula środków w konkursach |
| Dofinasowanie | W chwili obecnej nie ma szczegółowych wytycznych ale może to być do 85% dofinansowania w części inwestycyjnej i do 100% w części doradczej (usługi świadczone przez Agencję Rozwoju Przemysłu – ARP) |
| Cel | Podstawowym zadaniem realizowanym w projekcie niekonkurencyjnym będzie udzielanie grantów MŚP, na zakupienie i wdrożenie rozwiązań IT służących transformacji cyfrowej. Wsparcie przeznaczone będzie na zakup gotowych rozwiązań (w formie licencji lub praw własności do technologii) oraz na zlecone prace programistyczne. Wdrożenie innowacji to np. budowa nowej fabryki lub nowej linii technologicznej.
Cyfryzacja obejmie m.in. handel elektroniczny, e-biznes i sieciowe procesy biznesowe, ośrodki innowacji cyfrowych, żywe laboratoria, przedsiębiorców internetowi i przedsiębiorstwa ICT typu start-up a także usługi B2B. W ramach transformacji cyfrowej otrzymuje się dotację bezzwrotną. |
| Koszty kwalifikowane | Wsparcie MŚP na zakup i wdrożenie rozwiązań IT służących transformacji cyfrowej. Wsparcie przeznaczone będzie na zakup gotowych rozwiązań (w formie licencji lub praw własności do technologii) oraz na zlecone prace programistyczne.
Do kosztów kwalifikowanych będą zatem zalicza się: • Koszty oprogramowania w formie licencji • Koszty sprzętu IT • Koszty usług wdrożeniowych • Koszty usług doradczych Inną formą wsparcia dla MŚP będzie doradztwo przedwdrożeniowe, celem rozpoznania faktycznych potrzeb i korzyści firmy w zakresie cyfryzacji przedsiębiorstwa. |
Kredyt technologiczny – Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG)

Kredyt technologiczny to działanie ze środków funduszy UE, znane i wdrażane od roku 2007-go. De facto jest to dotacja, jedyną różnicą jest konieczność pozyskania promesy kredytowej od banku komercyjnego przed złożeniem wniosku o dofinansowanie.
Kredyt technologiczny umożliwia wdrożenie nowej (posiadanej lub planowanej do zakupu) technologii, która pozwoli na wdrożenie innowacyjnego procesu lub produktu w przedsiębiorstwie. Jako przykład można podać budowę nowej fabryki lub wdrożenie nowej linii technologicznej w istniejącym zakładzie. Kredyt technologiczny będzie miał mechanizm warunkowej bezzwrotności dotacji – analogiczny do modułu – części wdrożeniowej w ramach ścieżki SMART czy automatyzacji i robotyzacji przedsiębiorstw.
Operatorem programu jest Bank Gospodarstwa Krajowego – BGK
| Termin | 9 marca – 31 maja 2023 |
| Dla kogo | MŚP, cała Polska |
| Wartość projektu | Brak konkretnych danych, wartość kosztów kwalifikowanych może być analogiczna do Kredytu technologicznego (ok. 10 mln. zł)
578 000 000 PLN – pula środków w konkursach |
| Dofinasowanie | Dotacja warunkowo zwrotna
Poziom dofinansowania zgodnie z mapą pomocy publicznej. Dla przedsiębiorstw z Polski wschodniej: 60% – średnie 70% – mikro, małe Dla pozostałych województw dotacje będą odpowiednio niższe, tak jak w ubiegłych latach. |
| Cel | Celem działania jest stymulowanie konkurencyjności MŚP przez wspieranie wdrożeń, własnych lub nabywanych nowych technologii w postaci prawa własności przemysłowej lub wyników prac rozwojowych lub wyników badań przemysłowych lub nieopatentowanej wiedzy technicznej i wprowadzanie na rynek nowych lub znacząco ulepszonych produktów lub usług w wyniku wdrożenia tych technologii.
Wsparcie publiczne stanowić będzie premię technologiczną – dofinansowanie stanowiące refundację części kapitałowej kredytu technologicznego przeznaczonego na pokrycie kosztów kwalifikowanych poniesionych przez beneficjenta na realizację powyższej inwestycji. Program ma ten sam mechanizm finansowania co kredyt na innowacje technologiczne w latach 2014 – 2020, poniżej przedstawiam kolejność działań oraz plan przepływów finansowych BGK – Bank Komercyjny – Przedsiębiorca:
|
| Koszty kwalifikowane | Koszty kwalifikowane nie są obecnie doprecyzowane ale należy przypuszczać, że będą to:
· nabycie nowej technologii · nieruchomości zabudowane i niezabudowane · nabycie albo wytworzenie środków trwałych innych niż nieruchomości wraz z kosztem instalacji i uruchomienia · nabycie robót i materiałów budowlanych · nabycie wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz innych praw własności intelektualnej (wykorzystywane wyłącznie w przedsiębiorstwie, podlegają amortyzacji, nabyte na warunkach rynkowych, stanowią aktywa przedsiębiorcy i pozostaną w jego przedsiębiorstwie przez co najmniej 3 lat od zakończenia realizacji projektu) · usługi doradcze dotyczące wdrożenia nowej technologii i inne |
KPO – TECHNOLOGIE I INNOWACJE ŚRODOWISKOWE
Nabór wniosków dotyczący wdrażania technologii i innowacji środowiskowych, w tym GOZ – inwestycja – Krajowy Plan Odbudowy (KPO)

Jest to działanie w formie dotacji, realizowane w ramach KPO. Działanie to dotyczy Gospodarki Obiegu Zamkniętego, szczegółowo opisanej powyżej. W ramach dotacji będzie można sfinansować technologię, umożliwiającą wyeliminowanie lub odzyskiwanie odpadów produkcyjnych lub zużytych produktów do zastosowania w dalszym procesie produkcyjnym.
Operatorami dwóch odrębnych naborów będą:
Nabór dla MŚP – PARP
Nabór dla dużych przedsiębiorstw – NCBiR
| Terminy | Nabór dla MŚP:
28 czerwca – 28 września 2023 Nabór dla dużych przedsiębiorstw: 1 czerwca – 31 lipca 2023 |
| Dla kogo | MŚP, duże i konsorcja, cała Polska |
| Wartość projektu | Ze względu na wielkość dotacji dla MŚP – 3,5 mln zł – wysokość kosztów kwalifikowanych – 5-7 mln zł.
Brak informacji o wielkości projektów i wysokości kosztów kwalifikowanych w naborze dla dużych przedsiębiorstw i konsorcjów. 360 000 000 PLN – pula środków w działaniu dla MŚP 350 000 000 PLN – pula środków w działaniu dla dużych i konsorcjów |
| Dofinasowanie | MŚP – pomoc publiczna
Pomoc publiczna – dla części inwestycyjnej 60% (średnie) lub 70% (małe) Do 3 500 000 zł Duże i konsorcja – pomoc publiczna Dla części inwestycyjnej – 50% |
| Cel | Inwestycje MSP związane z wdrażaniem technologii środowiskowych w tym związanych z GOZ, których efektem będzie lepsza gospodarka materiałowa, zwiększenie efektywności energetycznej i zmiana filozofii firm w kierunku zero waste |
| Koszty kwalifikowane | Koszty kwalifikowane nie są obecnie doprecyzowane ale należy przypuszczać, że będą to:
· nieruchomości zabudowane i niezabudowane · nabycie albo wytworzenie środków trwałych innych niż nieruchomości wraz z kosztem instalacji i uruchomienia · nabycie robót i materiałów budowlanych · nabycie wartości niematerialnych i prawnych w formie patentów, licencji, know-how oraz innych praw własności intelektualnej (wykorzystywane wyłącznie w przedsiębiorstwie, podlegają amortyzacji, nabyte na warunkach rynkowych, stanowią aktywa przedsiębiorcy i pozostaną w jego przedsiębiorstwie przez co najmniej 3 lat od zakończenia realizacji projektu) · usługi doradcze dotyczące wdrożenia i inne · OZE |

